23 marca 2026

Psychodeliki 'na własną rękę': Co mówią o tym polskie badania na grupie ponad 2500 osób

Przez ostatnie lata, dzięki grantom Narodowego Centrum Nauki, wraz z zespołem przyglądaliśmy się naturalistycznemu używaniu psychodelików. Dziś dzielę się z Wami wynikami dwóch przygotowanych przez nas publikacji. Czego się dowiedzieliśmy?
 
Emocje i styl życia (Badanie 1):
U ponad 2500 osób sprawdziliśmy relację między historią używania substancji a emocjami. Osoby z bogatszym doświadczeniem psychodelicznym deklarowały niższą reaktywność na negatywne bodźce (słabsza i krótsza reakcja subiektywna) i rzadsze ruminacje (czyli powracające negatywne myśli).
 
Pomimo znacznych różnic w metodologii, nasze wyniki te są więc w zgodzie z rezultatami badań klinicznych, które także wskazują na zmiany w reaktywności emocjonalnej na bardziej pozytwną (Moujaes i in., 2025).
 
Ciekawostka: W projekcie od każdej osoby badanej zebraliśmy bardzo dużo danych. Pozwoliło to na wykonanie dodatkowych analiz. Wykazały on, że medytacja również wiąże się z pozytywnym wzorcem emocjonalności, podczas gdy alkohol wykazuje silny związek z wzorcem negatywnym!
 
Set & setting - Potęga intencji (Badanie 2):
Wiemy, że efekty działania psychodelików są silnie zależne od kontekstu wewnętrznego (np. intencja zażycia, stan emocjonalny) i zewnętrznego (np. miejsce zażycia, towarzystwo; Carhart-Harris i in., 2018). W drugim badaniu na bazie danych zebranych od ponad 800 osób sprawdzaliśmy, jakie konkretnie czynniki decydują o sile efektu „rozmycia ego” doświadczanego po zażyciu substancji psychodelicznych.
 
Okazało się, że kluczowy jest „set” (intencja lub motywacja) - osoby deklarujące intencje związane z duchowością lub samoleczeniem miały silniejsze doświadczenie rozmycia ego, a słabsze miały osoby przyjmujące psychodeliki z ciekawości.
 
Co zaskakujące, nie znaleźliśmy związku między intensywnością tego stanu a czynnikami zewnętrznymi (settingiem).
 
Ograniczenia badania
W rzetelnej pracy naukowej zawsze należy je omówić. W naszym wypadku najważniejsze to:
 
1. Korelacja to nie przyczynowość: Nie wiemy, czy to psychodeliki zmieniają emocje, czy osoby o określonej konstrukcji częściej po nie sięgają (oba efekty mogą też występować jednocześnie).
2. Zniekształcenia pamięciowe: To badanie post-factum. Pamięć badanych mogła ulec zniekształceniu wraz z upływem czasu, co wpływa negatywnie na jakość zebranych danych.
3. Self-selection bias: W takich badaniach chętniej biorą udział osoby o pozytywny nastawieniu do psychodelików (i pozytywnych doświadczeniach z nimi z przeszłości).
 
WAŻNE!
Pamiętajcie, że psychodeliki to substancje o potężnym działaniu. Mogą wywoływać trudne doświadczenia psychiczne, stany lękowe lub pogorszenie stanu zdrowia. Zwłaszcza stosowanie bez nadzoru medycznego zawsze niesie ze sobą ryzyko. Dlatego ten post nie stanowi zachęty do używania jakichkolwiek substancji psychoaktywnych.
 
Co dalej?
To dopiero początek! W ramach projektu wykonaliśmy też serię badań z wykorzystaniem neuroobrazowania. Wyniki analiz pracy mózgu są fascynujące, ale wymagają oddzielnego omówienia – zostawiam je na kolejny post!
 
Ogromne podziękowania dla zespołu: Paweł Orłowski, Nastya Ruban, Justyna Hobot, Jan Szczypiński, Stasiek Adamczyk, Gosia Paczyńska i Maks Bielecki.
 
Literatura
Orłowski, P., Ruban, A., Szczypiński, J., Hobot, J., Bielecki, M., & Bola, M. (2022). Naturalistic use of psychedelics is related to emotional reactivity and self-consciousness: The mediating role of ego-dissolution and mystical experiences. Journal of Psychopharmacology, 36, 987-1000.
Adamczyk, S., Paczyńska, M., Ruban, A., Szczypiński, J., Bola, M., & Orłowski, P. (2025). Setting the stage for the inner journey: unraveling the interplay of contextual factors and the intensity of psychedelic-induced ego dissolution. Journal of Psychoactive Drugs, 1-12
Carhart-Harris, R. L., Roseman, L., Haijen, E., Erritzoe, D., Watts, R., Branchi, I., & Kaelen, M. (2018). Psychedelics and the essential importance of context. Journal of psychopharmacology, 32(7), 725-731.
Moujaes, F., Rieser, N. M., Belinger, L., Herdener, M., Zahid, Z., & Preller, K. H. (2025). The emotional architecture of the psychedelic brain. Trends in Cognitive Sciences.

 

Treści prezentowane na niniejszej stronie oraz w ramach oferowanych kursów online stanowią wyraz prywatnej działalności edukacyjnej i popularyzatorskiej Michała Boli. Nie są one oficjalnym stanowiskiem Uniwersytetu Jagiellońskiego ani żadnej innej instytucji naukowej, z którą autor jest powiązany zawodowo. Programy szkoleniowe mają charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępują porady medycznej ani terapeutycznej.